Çevre Dostu Modifikasyoncular Soruyor: Özel Bilgisayarlar Elektronik Atıkları Azaltabilir mi?

Özel bilgisayar kurulumu yapanlar, tüketicileri kullanılıp atılan elektronik cihazlar yerine teknolojik sanat eserleri satın almaya ikna ederek, bilgisayar modifikasyonunu çevre dostu bir uğraşa dönüştürüyor.

Özel tasarımlı ve çevre dostu bilgisayarlarının kasasını oluşturmak için binlerce plastik parça kullanan bilgisayar kurucu Mike Schropp, LEGO parçalarını birleştirirken yaşadığı huzuru bilgisayarlara yansıtıyor.

Schropp’un özel bilgisayarları, elektronik cihazların genellikle kısa olan kullanım ömrünü uzatmayı amaçlıyor. Tasarımın sağladığı özelleştirme ve yükseltilebilme özellikleriyle, tüketicilerin bilgisayarlarıyla olan ilişkilerini kısa süreli bir tutkudan uzun vadeli bir aidiyete dönüştürmeyi amaçlıyor.

“Masaüstü bilgisayar pazarı, insanların siyah metal bir kutu satın alması, sonra bir noktada bunu atarak yenisini satın alması şeklindeki bir döngü üzerine kurulu. Bu döngü, atık miktarını arttırarak çevre için büyük bir yük oluşturuyor,” diyor Schropp.

Micro Lego Computer Çevreci Modifikasyon
Mike Schropp’un özel olarak tasarladığı Micro LEGO Computer sistemi, eklenti LEGO modülleri kullanılarak genişletilebiliyor. Görüntü: Mike Schropp.

Daha çevreci bir bilgisayar alışverişi yaratma girişimine başkaları da katılıyor. Bu “çevreci modifikasyoncular,” insanların bu özel artizan bilgisayarlarla uzun vadeli bir ilişki kurmalarını sağlamayı umuyor. Schropp’un LEGO Bilgisayarları ve el yapımı sürdürülebilir ahşap kasalı Volta V gibi eserler, tüketicilerin bu teknolojik sanat eserlerini çöpe atmadan önce bir kez daha düşünmelerini sağlamak amacıyla tasarlandı.

Azalt, Yeniden Kullan ve Geri Dönüştür

Sorumlu teknoloji tüketimi hareketi için daha iyi bir zamanlama düşünülemezdi. Birleşmiş Milletler Üniversitesi‘ne göre, elektronik atık miktarı 2014’te neredeyse 41,8 milyon tona ulaştı.

Sürdürülebilir modifikasyon, teknoloji kültürünün savurganlığını önlemek üzere devam eden daha geniş bir çalışmanın parçası. Sony, 2007 yılında elektronik cihazları geri dönüştürmek üzere “geri alma” programını uyguladı. Benzer şekilde, Sprint ve Dell de 2011’de Çevre Koruma Örgütü (EPA) ile iş birliği yaparak elektronik cihazların bağışını ve geri dönüşümünü destekleyen bir kampanya yürüttü.

EPA, 2012’de daha fazla elektronik üreticisini ve perakendeciyi sertifikalı elektronik cihaz yenileme ve geri dönüştürme sistemi kullanmaya teşvik etmek amacıyla Sürdürülebilir Materyal Yönetimi Elektronik Cihaz Yarışması‘nı başlattı. Yarışmaya katılanlar 2016’da 256.822 tonu aşkın elektronik cihaz topladı. Geri dönüştürülen cihazların sağladığı tasarruf, ABD’de bir yıl boyunca 90 bin evin ihtiyacını karşılayacak kadar elektrik üretmeye eşdeğer.

Teknolojik Sanat Eserleri

Tüketicilerin çevreci bilgisayar tasarımı konusundaki algılarını değiştirmek, çevre dostu modifikasyoncuların karşılaştığı en büyük sorunlardan biri. Slipperyskip adıyla tanınan artizan bilgisayar kurucu Jeffrey Stephenson, savurganlığı önlemenin en iyi yolunun müşterileri bilgisayarların da birer sanatsal tasarım nesnesi olabileceğine ikna etmekten geçtiğini fark etti. Mesela Stephenson’ın el yapımı retro tasarımları, oturma odasındaki diğer sanatsal mobilyaların yanına çok yakışıyor.

Jeffrey Stephenson Çevreci Modifikasyon
Kurduğu özel bilgisayar ise teknolojik bir sanat eseri olarak evinin dekorasyonuna uyum sağlıyor. Fotoğraf: Jeffrey Stephenson.

Bilgisayarların bir odanın dekorasyonuna uyum sağlaması gerektiğine inanan Stephenson, elektronik cihazların gereğinden fazla dikkat çekmesini reddederek, plastik ve çelikten toplu üretilen, LED ışıklı bilgisayarları hayatına almıyor.

Volta V’nin tasarımcılarından Ty Underwood, sürdürülebilir tasarımın göze hitap etmesi gerektiği konusunda Stephenson ile hemfikir. Ekibi ile birlikte, zaman geçtikçe güzelleşen doğal malzemeler kullanmayı tercih ediyor.

“Ustalıkla yapılan ahşap mobilyalar zamanla renk ve karakter kazanır,” diye açıklıyor Underwood. “Sürdürülebilirliğin ön koşulu, ‘algılanan eskimişlik’ etkisini ortadan kaldırarak kullanıcının vazgeçmek istemeyeceği bir nesne tasarlamaktan geçiyor.”

South Carolina, Greenville’de yaşayan Volta V ekibi, prototip geliştirme sürecinde en çevre dostu malzemeleri bulma konusunda çok sıkıntı çektiklerini söylüyor. Kullanacakları ahşabın hem güzel hem de sürdürülebilir yöntemlerle üretilmiş olması, CNC işleminin hassas işleme sürecine dayanacak kadar güçlü olması ve donanımın ürettiği ısıya karşı dirençli olması gerektiğini söyleyen Volta V ekibi, ceviz, bambu, vişne, Amerikan cevizi, dişbudak ağacı, meşe gibi ağaçları denedikten sonra ABD’de yetişen yenilenebilir kerestelik ağaçları kullanmaya karar vermiş.

Sonuç mu? Underwood’un dediğine göre: “Önümüzdeki yıl çıkacak olan bilgisayarlar Volta V’nin eski ya da sıkıcı görünmesini değil, sonsuza kadar mükemmel görünmesini sağlayacak.”

Çevre dostu modifikasyoncular: Ahşap bilgisayar kutusu
Volta V’nin kasasında ise ABD’de yetişen sürdürülebilir ahşap kullanılıyor. Görüntü: Volta V.

Üstelik çevre dostu donanımlar bulmak, çatışmaya hizmet etmeyen mineral kaynaklarını kullanan ürünleri tercih etmek anlamına geliyor. Underwood, Doğu Kongo’da madencilere güvenli bir çalışma ortamı sağlayan çatışmasız madenlerden tedarik edilen malzemelerle üretilen Intel mikro işlemcileri kullanıyor.

Değiştirmek Yerine Yükseltin

Çevre dostu modifikasyoncular, satışlarını arttırmak için yükseltilebilirlik özelliğinin altını çiziyor. Schropp’un LEGO tasarımları, artizan malzemelerden ziyade donanımla uzun ömürlü kullanım sağlamaya odaklanıyor. Bir müşteri ne kadar çok yükseltme yaparsa, katı atık depolama sahalarına gönderilen atık miktarı da o kadar az oluyor.

Schropp, müşterileri onarımlara yatırım yapmaya teşvik eden yükseltilebilirlik özelliğinin insanları eskiyen sistemleri atmaktan vazgeçirdiğini düşünüyor. Bilgisayarları nostalji kokan LEGO’larla kaplayan Schropp, tüketicileri önlerindeki tek engelin hayal gücü olduğu eski zamanları hatırlamaya davet ediyor. Bu açık uçlu tasarımlarla her zaman daha fazlasını yapmanın mümkün olduğuna inanıyor.

Çevreci modifikasyoncular, farklı yaklaşımları benimsemelerine rağmen çevre dostu bilgisayarlar konusunda şu temel konsept üzerinde hemfikirler: Tüketiciler sürdürülebilirlik için güçten taviz vermek zorunda değil. Yüksek kaliteli donanımlar uzun ömürlü olacak şekilde tasarlanır.

Underwood, Volta V’nin artizan kasasını üst düzey bileşenlerle doldurmanın tasarımın ömrüne ömür kattığını kabul ediyor. Küçük bir yatırım sayesinde uzun süreli performans, özellikler ve dayanıklılık elde etmek mümkün olabiliyor.

Çevre dostu modifikasyoncular: Özel bilgisayarın iç yapısı
Yüksek kaliteli bileşenler kullanmak, özel bilgisayarların ömrünü uzatmaya yardımcı oluyor. Görüntü: Volta V.

Çevreci modifikasyon hareketi hem yükseltilebilirlik hem de estetik güzellik bakımından, bilgisayarları toplu üretimin hakimiyetinden kurtarıyor. Özelleştirme ve zanaat sayesinde, tüketicilerle bilgisayarları arasında daha kişisel ilişkileri teşvik etmeyi umuyorlar.

“İnsanlar kendilerini çevrelerindeki nesnelerin yaratılışına ve bakımına ne kadar yakın hissederlerse, insanlık ve dünya için daha iyi bir gelecek yaratmaya o kadar çok katkı sağlarlar,” diyor Underwood.

Bu Makaleyi Paylaş